Anne ve Baba Tutumlarının Çocuklar Üzerindeki Etkileri


Anne ve babanın çocuklarına karşı tutumları, çocuğun yetişkinlik döneminde nasıl bir birey olacağının temellerini oluşturmaktadır.  Anne ve baba tutumları; çocuk ile nasıl iletişim kurulduğunu, çocuğun davranışları karşısında hangi tepkiler verildiğini, aile üyelerinin birbirine karşı davranış kalıplarını ve yaklaşımlarını kapsamaktadır. Bireylerin kişilik yapıları,  çocukluk döneminde bakım verenlerinden gördüğü tutumlara göre şekillenmektedir. Bir çocuğun yetişkinlik döneminde kendisine, olaylara, başka kişilere karşı bakış açısı, kişisel özellikleri, sorun çözme, iletişim becerileri, psikolojisi, arkadaşlık ve romantik ilişkileri erken çocukluk döneminde karşılaştığı anne ve baba tutumlarından çok büyük ölçüde etkilenmektedir. Anne ve baba tutumları 6 başlığa ayrılmaktadır. Bunlar;

  1. Aşırı Koruyucu ve Kontrolcü Ebeveyn Tutumu: Çocuğu gereğinden fazla kontrol eden ve gereğinden fazla koruyucu yaklaşan, çocuğun özgürlüğünü kısıtlayan bir tutumdur.
  2. İlgisiz Ebeveyn Tutumu: Çocuğu ihmal eden, psikolojik açıdan reddeden, çocuğu yalnız bırakan ve çocuğu görmezlikten gelen tutumdur.
  3. Dengesiz ve Tutarsız Ebeveyn Tutumu: Anne ve babanın sözlerinde tutarsızlık olan, disiplinin bir var bir yok olduğu, ödül ve cezanın davranışlara karşı dengesiz ve tutarsız olduğu tutumdur.
  4. Aşırı Gevşek Ebeveyn Tutumu: Kuralların ve sınırların olmadığı, çocuk merkezci, ailede insiyatifin ve otoriterin çocuğa verildiği tutumdur.
  5. Baskıcı ve Otoriter Ebeveyn Tutumu: Kuralların çok sıkı olduğu, kuralların sorgulanmadığı ve çocuğun kurallardan korkmasının sağlandığı, anlayışın olmadığı, hoşgörüsüz bir tutumdur.
  6. Güven Verici, Destekleyici ve Hoşgörülü Ebeveyn Tutumu: Çocuğa özgürlük tanıyan, aile içinde hoşgörünün ön planda olduğu, kuralların ve sınırlamaların dışında çocuğunda istediklerini gerçekleştirebildiği, çocuğun söz sahibi olduğu tutumdur.

Yukarıda yer alan 6 farklı ebeveyn tutumlarında yetişen çocukların kişilik yapılarında farklılıklar gözükmektedir. Bu farklılıkları inceleyecek olursa;

Aşırı Koruyucu ve Kontrolcü Ebeveyn Tutumla Yetişen Çocuklar;

  • Diğer kişilere aşırı bağımlı hale gelebilirler ve güvensizlik içinde olurlar.
  • Başkalarının haklarına saygı göstermekte zorluk yaşarlar.
  •  İnatçı ve bencil kişilik özellikleri gösterirler.
  • Bir gruba girmekte veya kendini bir gruba kabul ettirmekte güçlük yaşarlar.
  • Sosyal becerileri ve çevreye uyumları düşük olur.
  • Çevresinde kendisini koruyacak, kendi sorumluluklarını ve görevlerini yerine getirecek kişiler isterler.
  • Görev ve sorumluluklarını yerine getirme becerileri kendi akran grubunun daha gerisinde kalır.

İlgisiz Tutumla Yetişen Çocuklar;

  • Dikkat çekmek için anne ve babayı rahatsız edecek davranışlar içinde bulunurlar.
  • Düşük özsaygı ve öfke geliştirirler.
  • Ebeveynlerinden göremediği ilgi ve sevgiyi ev dışında ararlar.
  • Evden kaçma, yanlış arkadaşlıklar edinme, kendi başına karar alma davranışları gösterirler.
  • Saldırgan davranışlar sergilerler.
  • Suçluluk duygusu içinde olurlar.

Dengesiz ve Tutarsız Tutumla Yetişen Çocuklar;

  • Değersizlik, yetersizlik ve güvensizlik duygusu geliştirirler.
  • Anne ve babaya karşı güvensiz bağlanma yaşarlar.
  • Sosyal çevreye karşı olumsuz duygular içinde olurlar.
  • Bir amaca yönelik disipline olmakta zorlanırlar.
  • Sosyal ilişkilerinde sınır koymada zorluk yaşarlar.
  • Akademik alanda ve problem çözme becerisinde düşük başarı gösterirler.

Aşırı Gevşek Tutumla Yetişen Çocuklar;

  • Ailenin merkezine kendisini koyar ve kural tanımaz.
  • Okul ortamında kuralları reddeder ve problem yaşar.
  • Sürekli ilgi odağı olmak ister.
  • Sorumluluk almada ve ortak karar vermede zorlanırlar.
  • Çevrenin kontrolünü elinde tutmak ister ve ilgi görmediklerinde, kontrolü kaybettiklerinde hırçınlaşırlar.
  • Sürekli haz ve tatmin arayışında olurlar.
  • Şefkat duygusunda düşüş yaşarlar.
  • İlişkilerinde tutarsız davranış sergilerler.
  • Kendi istediklerini ön planda tutarlar, yardımlaşmadan uzak dururlar.

Baskıcı ve Otoriter Tutumla Yetişen Çocuklar;

  • Pasif, çekingen, aşırı hassas  kişilik özelliklerine sahip olurlar.
  • Başka kişilerin etkisi altına kolayca girerler.
  • Zaman zaman isyankar davranışlar gösterirler.
  • Kolayca ağlayan yapıları olur.
  • Aşağılık duygusu geliştirirler.
  • Dıştan denetime bağımlı hale gelirler.
  • Karamsar ve mükemmeliyetçi kişilik yapısı geliştirirler.
  • Güçlü gördükleri insanların yanında bulunak isterler.
  • Denetimin ve otoritenin zayıf kaldığı durumlarda duygusal açık ve hırs geliştirirler.
  • Yaratıcılık yönünde zayıflık yaşarlar.
  • İtaatkar davranışlar sergilerler.
  • Kriz durumlarıyla mücadelede yetersiz kalırlar.
  • Başkalarının verdiği kararı uygulamayı tercih ederler.
  • Sosyal kaygı geliştirirler.

Güven Verici, Destekleyici ve Hoşgörülü Tutumla Yetişen Çocuklar;

  • Yeterli özgüvene sahip olurlar.
  • Girişimcilikleri yüksek olur.
  • Kendi kararları ile sorumluluk alabilirler.
  • Kendisini birey olarak görürler.
  • Doğru ve akılcı kararlar alırlar.
  • Başkalarını dinler ve saygı gösterirler.
  • Sosyal ve iletişime açık olurlar.

Psk. & Uzm. Çocuk ve Aile Danışmanı Irmak Seyhan

 

 

Telefon ve Whatsapp
0 312 440 77 83